Zgaga – przyczyny, objawy i skuteczne leczenie

Zgaga to piekące uczucie za mostkiem, wynikające z cofania się treści żołądkowej do przełyku. Objaw ten najczęściej wiąże się z refluksem żołądkowo-przełykowym i nadmiernym działaniem kwasu żołądkowego na błonę śluzową przełyku. U części pacjentów wymaga leczenia farmakologicznego i diagnostyki endoskopowej.

• Najczęstszą przyczyną jest refluks żołądkowo-przełykowy
• Kwas żołądkowy podrażnia śluzówkę przełyku i wywołuje stan zapalny
• Nieleczony refluks może prowadzić do przełyku Barretta
• Leczenie obejmuje modyfikację stylu życia i inhibitory pompy protonowej
• Uporczywa zgaga wymaga konsultacji lekarskiej

Zobacz też: Bóle brzucha – przyczyny, diagnostyka i kiedy wymagają pilnej pomocy

Czy refluks żołądkowo-przełykowy (GERD) jest główną przyczyną zgagi?

Zgaga najczęściej jest objawem refluksu żołądkowo-przełykowego (GERD), w którym dochodzi do cofania się kwaśnej treści żołądkowej do przełyku.

Mechanizm obejmuje niewydolność dolnego zwieracza przełyku oraz zwiększone ciśnienie w jamie brzusznej. Kwas żołądkowy podrażnia nabłonek przełyku, powodując charakterystyczne pieczenie za mostkiem. Objawy nasilają się zwykle po posiłku, w pozycji leżącej oraz w nocy.

Badania epidemiologiczne wskazują, że objawy refluksu występują przynajmniej raz w tygodniu u znacznego odsetka dorosłych w populacji krajów rozwiniętych.

Jak kwas żołądkowy prowadzi do zapalenia przełyku i powikłań?

Zgaga może być pierwszym sygnałem rozwijającego się zapalenia przełyku, które wynika z przewlekłego kontaktu błony śluzowej z kwasem żołądkowym.

Stan zapalny prowadzi do nadżerek i owrzodzeń, a w przewlekłych przypadkach może powodować zwężenie przełyku. Długotrwały refluks sprzyja również rozwojowi przełyku Barretta, czyli metaplazji nabłonka, która zwiększa ryzyko gruczolakoraka przełyku.

Do objawów towarzyszących należą:

• Suchy kaszel
• Chrypka
• Ból przy połykaniu
• Zaburzenia snu i bezsenność

Występowanie tych dolegliwości wymaga pogłębionej diagnostyki.

Jakie czynniki nasilają zgagę?

Zgaga często nasila się pod wpływem określonych czynników dietetycznych i stylu życia.

Alkohol obniża napięcie dolnego zwieracza przełyku i zwiększa wydzielanie kwasu. Podobny efekt może wywoływać kawa oraz czekolada. Otyłość i obfite, tłuste posiłki zwiększają ciśnienie w jamie brzusznej, sprzyjając refluksowi.

W badaniach klinicznych wykazano, że zmiana nawyków żywieniowych i redukcja masy ciała istotnie zmniejszają częstość epizodów zgagi.

Jak wygląda leczenie i kiedy stosuje się inhibitory pompy protonowej?

Zgaga jest leczona zarówno metodami niefarmakologicznymi, jak i farmakoterapią.

Podstawą leczenia farmakologicznego są inhibitory pompy protonowej, które hamują wydzielanie kwasu solnego w żołądku. Badania potwierdzają ich wysoką skuteczność w gojeniu zapalenia przełyku i redukcji objawów.

W łagodniejszych przypadkach stosuje się alginiany, które tworzą barierę ochronną na powierzchni treści żołądkowej i ograniczają jej cofanie.

Wskazaniem do endoskopii są:

• Uporczywe objawy mimo leczenia
• Trudności w połykaniu
• Nawracające wymioty
• Utrata masy ciała

Q&A

Czy sporadyczna zgaga jest groźna?
Zwykle nie, jednak częste objawy wymagają konsultacji lekarskiej.

Czy kawa zawsze nasila objawy?
Nie u każdego, ale u części osób może zwiększać wydzielanie kwasu żołądkowego.

Czy można stosować inhibitory pompy protonowej długotrwale?
Tak, ale wyłącznie pod kontrolą lekarza.

Kiedy wykonać gastroskopię?
Gdy objawy są przewlekłe, nasilone lub towarzyszą im trudności w połykaniu.

Źródła:

1. Katz PO et al. Guidelines for the diagnosis and management of GERD. American Journal of Gastroenterology.
2. Vakil N et al. The Montreal definition and classification of GERD. American Journal of Gastroenterology.
3. El-Serag HB. Epidemiology of GERD. Gastroenterology Clinics of North America.
4. Spechler SJ. Barrett’s esophagus. New England Journal of Medicine.
5. World Gastroenterology Organisation Global Guidelines – GERD.