Zaburzenia miesiączkowania – przyczyny hormonalne, ginekologiczne i fizjologiczne

Zaburzenia miesiączkowania obejmują nieprawidłowości w długości, regularności i obfitości cyklu menstruacyjnego. Najczęściej wynikają z zaburzeń hormonalnych, takich jak PCOS czy choroby tarczycy, ale mogą także świadczyć o ciąży, menopauzie lub patologii macicy.

• Najczęstszą przyczyną w wieku rozrodczym jest PCOS
• Choroby tarczycy istotnie wpływają na regularność cyklu
• Hiperprolaktynemia może prowadzić do braku miesiączki
• Zmiany strukturalne macicy powodują obfite krwawienia
• Diagnostyka opiera się na badaniach hormonalnych i USG

Zobacz też: Przyrost masy ciała – przyczyny metaboliczne, hormonalne i farmakologiczne

Czy zespół policystycznych jajników (PCOS) jest najczęstszą przyczyną zaburzeń cyklu?

Zaburzenia miesiączkowania w wieku reprodukcyjnym najczęściej są związane z zespołem policystycznych jajników (PCOS).

W PCOS dochodzi do zaburzeń owulacji wynikających z nieprawidłowej równowagi hormonalnej, w tym zwiększonego stężenia androgenów. Klinicznie objawia się to rzadkimi miesiączkami (oligomenorrhoea) lub ich brakiem (amenorrhoea), a często towarzyszy hirsutyzm.

W diagnostyce oznacza się LH, FSH, testosteron oraz wykonuje USG transwaginalne w celu oceny morfologii jajników.

Czy choroby tarczycy i hiperprolaktynemia wpływają na cykl?

Zaburzenia miesiączkowania mogą być konsekwencją nieprawidłowej funkcji tarczycy oraz hiperprolaktynemii.

Zarówno niedoczynność tarczycy, jak i nadczynność tarczycy zaburzają wydzielanie hormonów osi podwzgórze–przysadka–jajnik. W diagnostyce ocenia się stężenie TSH.

Hiperprolaktynemia prowadzi do zahamowania owulacji poprzez hamowanie wydzielania gonadotropin. Oznaczenie prolaktyny jest kluczowe w przypadku braku miesiączki lub nieregularnych cykli.

Czy zmiany w macicy powodują obfite krwawienia?

Zaburzenia miesiączkowania mogą wynikać ze zmian strukturalnych w obrębie macicy.

Mięśniaki macicy są częstą przyczyną obfitych i przedłużonych krwawień (metrorrhagia). Polipy macicy oraz adenomioza również mogą prowadzić do nieprawidłowych krwawień.

Przewlekłe, obfite miesiączki zwiększają ryzyko rozwoju anemii. Diagnostyka obejmuje badanie ginekologiczne oraz USG transwaginalne.

Czy ciąża i menopauza są fizjologicznymi przyczynami zmian cyklu?

Zaburzenia miesiączkowania mogą być związane z naturalnymi etapami życia kobiety.

Ciąża jest najczęstszą przyczyną wtórnego braku miesiączki u kobiet w wieku rozrodczym i powinna być zawsze wykluczona w diagnostyce.

Menopauza wiąże się z wygaszaniem czynności jajników i nieregularnymi cyklami poprzedzającymi całkowite ustanie miesiączek. W tym okresie obserwuje się zmiany stężenia FSH i progesteronu.

Do innych czynników wpływających na cykl należą:

• Antykoncepcja hormonalna
• Leki przeciwkrzepliwe
• Silny stres

Q&A

Kiedy nieregularny cykl wymaga konsultacji?
Gdy miesiączki są bardzo obfite, bolesne lub nie występują przez kilka miesięcy.

Czy PCOS zawsze powoduje brak miesiączki?
Nie zawsze, ale często prowadzi do rzadkich lub nieregularnych cykli.

Czy anemia może być skutkiem obfitych miesiączek?
Tak, przewlekła utrata krwi może prowadzić do niedoboru żelaza.

Jakie badania są najważniejsze?
TSH, prolaktyna, LH, FSH oraz USG transwaginalne.

Źródła:

1. Teede HJ et al. International evidence-based guideline for PCOS.
2. NICE Guidelines. Heavy menstrual bleeding: assessment and management.
3. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) Practice Bulletin.
4. Poppe K et al. Thyroid disorders and female reproduction. Endocrine Reviews.
5. Melmed S et al. Hyperprolactinemia. New England Journal of Medicine.