Cukrzyca typu 2 – przyczyny, objawy i powikłania metaboliczne

Cukrzyca typu 2 to przewlekła choroba metaboliczna charakteryzująca się hiperglikemią wynikającą z insulinooporności i względnego niedoboru insuliny. Nieleczona prowadzi do powikłań naczyniowych, w tym nefropatii, retinopatii oraz zwiększonego ryzyka udaru mózgu.

• Podstawowym mechanizmem jest insulinooporność i przewlekła hiperglikemia
• Otyłość brzuszna znacząco zwiększa ryzyko zachorowania
• Wczesne objawy obejmują częstomocz, zmęczenie i infekcje intymne
• Leczenie obejmuje dietę, aktywność fizyczną i farmakoterapię
• Nieleczona prowadzi do powikłań naczyniowych i neurologicznych

Zobacz też: Niedoczynność tarczycy – objawy, diagnostyka i leczenie

Jak insulinooporność prowadzi do hiperglikemii?

Cukrzyca typu 2 rozwija się na skutek insulinooporności, czyli zmniejszonej wrażliwości tkanek na działanie insuliny.

Insulina odpowiada za transport glukozy z krwi do komórek. Gdy tkanki – szczególnie mięśnie i wątroba – nie reagują prawidłowo na jej działanie, dochodzi do wzrostu stężenia glukozy we krwi. Początkowo trzustka zwiększa wydzielanie insuliny, jednak z czasem jej zdolność kompensacyjna maleje.

Przewlekła hiperglikemia uszkadza śródbłonek naczyń krwionośnych oraz nerwy obwodowe, inicjując rozwój powikłań.

Czy otyłość brzuszna jest głównym czynnikiem ryzyka?

Cukrzyca typu 2 silnie koreluje z otyłością brzuszną, która sprzyja rozwojowi insulinooporności.

Tkanka tłuszczowa trzewna wydziela cytokiny prozapalne oraz wolne kwasy tłuszczowe, które zaburzają sygnalizację insulinową. Badania epidemiologiczne wskazują, że redukcja masy ciała istotnie zmniejsza ryzyko zachorowania.

Do wczesnych objawów należą:

• Częstomocz
• Zwiększone pragnienie
• Zmęczenie
• Nawracające infekcje intymne

W wielu przypadkach choroba przez lata przebiega bezobjawowo.

 

Jakie są najczęstsze powikłania przewlekłej hiperglikemii?

Cukrzyca typu 2 prowadzi do powikłań mikro- i makronaczyniowych.

Miażdżyca rozwija się szybciej u osób z niekontrolowaną hiperglikemią, zwiększając ryzyko zawału serca i udaru mózgu. Nefropatia cukrzycowa jest jedną z głównych przyczyn przewlekłej niewydolności nerek.

Retinopatia cukrzycowa powoduje uszkodzenie siatkówki i może prowadzić do utraty wzroku. Neuropatia cukrzycowa objawia się drętwieniem i zaburzeniami czucia w kończynach.

Wczesne wykrycie i kontrola poziomu glukozy we krwi znacząco zmniejszają ryzyko powikłań.

Na czym polega leczenie cukrzycy typu 2?

Cukrzyca typu 2 wymaga kompleksowego leczenia obejmującego modyfikację stylu życia i farmakoterapię.

Podstawą jest dieta o kontrolowanej podaży węglowodanów oraz regularna aktywność fizyczna, które poprawiają wrażliwość na insulinę. Metformina jest lekiem pierwszego wyboru, ponieważ zmniejsza produkcję glukozy w wątrobie i poprawia insulinowrażliwość.

W zaawansowanych stadiach konieczne może być włączenie dodatkowych leków lub insuliny.

Do elementów monitorowania należą:

• Regularne pomiary glukozy we krwi
• Kontrola ciśnienia tętniczego
• Badania funkcji nerek
• Okresowe badanie dna oka

Q&A

Czy cukrzyca typu 2 jest odwracalna?
We wczesnym stadium intensywna redukcja masy ciała może prowadzić do remisji choroby.

Czy zawsze potrzebna jest insulina?
Nie, wielu pacjentów przez lata skutecznie kontroluje chorobę lekami doustnymi.

Czy cukrzyca zwiększa ryzyko udaru?
Tak, przewlekła hiperglikemia przyspiesza rozwój miażdżycy.

Jak często badać poziom glukozy?
Zależnie od zaleceń lekarza i stosowanego leczenia.

Źródła:

1. American Diabetes Association. Standards of Medical Care in Diabetes.
2. Davies MJ et al. Management of hyperglycemia in type 2 diabetes. Diabetologia.
3. UK Prospective Diabetes Study (UKPDS).
4. World Health Organization. Global report on diabetes.
5. IDF Diabetes Atlas. International Diabetes Federation.